Landa Garapenerako Ekimen Komunitarioaren helburua zera izan zen, landa munduko eragileei, epe luzeagoko ikuspegi batekin, beren lurraldearen potentzialari buruz hausnartzen laguntzea.
Zehazki, Leader Plus Landa Garapenerako Ekimen Komunitarioaren helburuak honako hauek dira: batetik, garapen jasangarriko estrategia originalak aplikatzea, integratuak, kalitatezkoak eta natur eta kultur ondarea balioan jartzeko modu berriak probatzera bideratuak. Bestetik ingurune ekonomikoa hobetzea, enplegua sortzen laguntzeko. Eta, azkenik, landa komunitateen antolaketa gaitasuna hobetzea.
Ekimen hori Nafar Erdialdean kudeatzeko, Nafar Erdialdea Garatzeko Partzuergoak erakunde autonomoa osatu zuen, Nafar Eskualdeko Tokiko Ekintza Taldea, eta hitzarmen bat sinatu zuen. Beraren bidez, Leader Plus ekimeneko laguntza teknikoko ekintzak gauzatzeko konpromisoa hartu zuen talde horrek.
HELBURUAK
Nafar Erdialdeko Landa Garapenerako Eskualde Programaren helburu nagusia inguruko landa garapena bultzatzea da, garatzeko ahalmenari buruzko hausnarketa sustatuz, honako hauen bidez:
• Natur eta kultur ondarea balorazioa. Eremua oso aberatsa da, batez ere ondare arkitektonikoan, eta, horren ondorioz, lurralde honek garapenerako baliabide nagusietako bat eta nortasun ezaugarri nagusietako bat du kultur ondarean. Ondare hori baloratzea: kontserbatzea, interpretatzea eta errentagarri bihurtzea premia gisa planteatzen da.
• Ingurune ekonomikoa hobetzea, enplegua sortzen laguntzeko
Landa inguruneko gainbehera demografikoa geldiaraztea lan aukerak handituz eta, horretarako, dibertsifikazio ekonomikoa sustatu, enplegua sortzen duten jarduera berrien ezarpena bultzatu eta baliabide endogenoen erabilera arrazionala sustatu. Horiek guztiak, eremuaren garapenerako funtsezko alderdi gisa
• Gure eskualdeen antolatzeko gaitasuna hobetzea.
Biztanleek beren garapen prozesuan parte har dezaten sustatzeko, beren eskualdea balioetsiko duen hausnarketa bat egin behar da, eta, horretarako, informazioa eman behar da, parte hartzeko bideak sortu behar dira eta tokiko eragileak dinamizatu behar dira, gizartea egituratzeko arazo batek eragindako eremu batean.
Horregatik, funtsezkoa da inguruko eragile ekonomiko eta sozialen partaidetza orekatua eta erabakitzailea bultzatzea beren lurraldearen etorkizunari buruzko hausnarketan, baita beste talde batzuekin izandako harremanak sendotzea eta inguruan ezarritako garapen estrategiari balio erantsia emango dioten harreman berriak ezartzea ere.
• Potentzial endogenoaren garapena
Garapen endogenoaren ikuspegia, hau da, gure barru-barrutik ateratzen dena, natur eta ondare baliabideen balorazioan eta tokiko beharrak asetzean arreta jarriko duena. Eta, horrez gain, landa turismoaren sustapena ere bultzatuko duena.
Eskualdeko landa garapen integratuan laguntzeko, eskualdeko programan adierazitako lehentasunezko ardatzak eta neurriak betetzeko prozesu bat ezarri zen.
ESTRATEGIA
Nafar Erdialdeko Tokiko Ekintza Taldeak jarduketa estrategia bat garatu nahi du Nafar Erdialdeko natur eta kultur ondarearen balorazioan zentratuta, estrategia horrek honako baldintza hauek bete ditzan:
• Eskualdeko estrategia integratzaile eta itundu bati erantzuten dio, eskualdeko garapen prozesuan eragile publiko, erakunde pribatu eta herritar guztiak antolatu eta koordinatu nahi dituelako.
• Estrategia sozial bati erantzuten dio, gizonen eta emakumeen arteko aukera berdintasuna eta biztanleriaren sektore gazteenaren laneratzea eta gizarteratzea bultzatzen duena, beren bizilekuan garapen profesionalerako aukera handitzen duten bitartekoak erabiliz eta herritarrak haien jatorrizko herriekin identifikatuz.
• Estrategia bideragarri bati erantzuten dio, izan ere, jarduera ekonomikoa eta enplegua sortuko ditu eta landa inguruneko bizi kalitatea hobetuko du, betiere lurraldeko baliabide endogenoen erabileraren eta garapen jasangarriaren premisarekin.
• Aurrerapen teknologikoetara egokitutako estrategia bati erantzuten dio, eskualdeko eragile ekonomiko eta sozialak informatuz eta sentsibilizatuz Komunikazioaren Teknologia Berriak aplikatzearen abantaila ekonomiko eta sozialei buruz.
• Estrategia erabilgarri, transferigarri eta egokitu bati erantzuten dio, eremurako baliagarriak eta koherenteak diren emaitzak bideratuz, beste lurralde batzuetara transferitu ahal izateko, beste lurralde batzuetako garapen ereduekin osatuz eta hobetuz.
• Estrategia pilotu bati erantzuten dio, tokiko ezaugarri espezifikoak txertatuko dituzten produktu eta zerbitzu berrien agerpena sustatuz; lurraldeko giza baliabideak, baliabide naturalak eta finantzarioak konbinatzea ahalbidetuko duten metodo berriak ezarriz, potentzial endogenoa modu eraginkorragoan ustiatzeko; tradizionalki oso aldenduta dauden sektore ekonomikoak konbinatuz eta lotuz; erabakiak hartzeko eta proiektua aplikatzeko prozesuan tokiko biztanleek parte hartzeko eta antolatzeko modu originalak sortuz.
• Estrategia osagarri bati erantzuten dio, Nafarroako Foru Komunitateko programen eskuhartzeekin, hala nola Landa Garapenerako Programarekin, 2. helburuko DOCUPekin eta 3. helburuko programa operatiboarekin.
1. ARDATZA: LANDA GARAPENEKO LURRALDE ESTRATEGIAK, INTEGRATUAK, IZAERA PILOTOA DUTENAK
HELBURUAK:
Helburu orokorra garapen estrategia berrien aplikazioa sustatzea da, natur eta kultur ondarearen balorazioan, ingurune ekonomikoaren hobekuntzan oinarritutako estrategia hirukoitz baten bidez, enplegua sortzen eta gure eskualdeen antolaketa gaitasuna hobetzen laguntzeko.
Hauek dira helburu espezifikoak:
• Nafar Erdialdeko Tokiko Ekintza Taldea sendotzea. Talde horrek garapen estrategiaren transmisore gisa eta landa garapenari laguntzeko eta animatzeko egitura gisa jardungo du.
• Inguruko eragile ekonomiko eta sozialen parte hartze orekatua eta erabakitzailea bultzatzea, haien lurraldearen etorkizunari buruzko hausnarketan.
• Landa ingurunean enplegua mantentzen eta sortzen laguntzea, gazteak eta emakumeak landa ingurunean mantentzen saiatuz, langabeziaren aurka borrokatuz eta aukera berdintasuna berariaz babestuz.
• Landa inguruneko gainbehera demografikoa geldiaraztea, dibertsifikazio ekonomikoa sustatzeari esker lan aukerak handituz, enplegua sortzen duten jarduera berriak ezarriz eta baliabide endogenoak zentzuz erabiliz.
•
• Eskualdeko ondarea babestea, baloratzea eta errentagarri egitea, kultur nortasuna, eskualdeko kide izatearen sentimendua eta haren kontserbazioa sendotzeko.
• Tokiko beharrei erantzutea eta biztanleen bizi kalitatea hobetzea, ekipamenduen, zerbitzuen eta azpiegituren hornidura bultzatuz.
• Gure ondarea baloratzeko eta enplegua sortzeko gai izango diren kalitatezko turismo jarduerak eta artisau jarduerak sustatzen eta garatzen lagunduko duten jarduera ekonomiko berrien ezarpena bultzatzea.
EKINTZEN TIPOLOGIA
1. NEURRIA: KUDEAKETAKO, ADMINISTRAZIO FUNTZIONAMENDUKO ETA LAGUNTZA TEKNIKOKO GASTUAK
• Landa Garapeneko Egitura finkatzea
• Eskualdearen nortasunari balioa ematea, gizarte eragileak garapen prozesu osoan integratuz, bereziki gazteen eta emakumeen kolektiboetan.
• Sustatzaileei beren proiektua lortzen laguntzea, berrikuntza sustatuz.
2. neurria: HERRITARRENTZAKO ZERBITZUAK
• Gure udalerrietan hurbileko zerbitzuak sortzea, modernizatzea eta eskaintzea.
• Dibulgazio, prestakuntza eta instalazio jarduerak garatzea teknologia berrien arloan
3. neurria: NATUR ONDAREAREN BALORAZIOA
• Eremu honetako natur ondarea ezagutaraztea, haren kontserbazioaren, interpretazioaren eta errentagarritasunaren garrantziaz sentsibilizatuz.
4. neurria: NEKAZARITZAKO TOKIKO PRODUKTUEN BALORAZIOA
• Kalitatezko tokiko produktuak zabaltzea eta merkaturatzea
5. neurria: ETE-Enpresa Txiki eta Ertainak
• Ondarearen balorazioarekin lotutako enpresa berriak bultzatzea
6. neurria: KULTUR ETA ARKITEKTURA ONDAREAREN BALORAZIOA
• Eremu honetako ondarea bertako biztanleei ezagutaraztea, kontserbazioaren garrantziaz sentsibilizatuz.
• Tokiko ezaugarri espezifikoak dituzten produktu eta zerbitzu berriak agertzea, bereziki emakumeek eta gazteek sustatutakoak
• Prestakuntza eskaintza eskualdeko eta tokiko eskariaren premiekin lotzea.
• Gure udalerrietan paisaiaren inpaktua murrizten laguntzea
7. neurria: TURISMOA
• Kalitatezko turismo produktuen sorkuntza bultzatzea, kultur eta natur ondarea baloratzeko.
• Turismo zerbitzuen kalitatea hobetzen laguntzea.
2. ARDATZA: LANDA LURRALDEEN ARTEKO LANKIDETZARI LAGUNTZEA
HELBURUAK
Neurri honen helburua da beste lurralde batzuekin harremanak sustatzea eta babestea, bai lurralde arteko lankidetzan, bai nazioz gaindiko lankidetzan, osagarritasunak eta beharrezko masa kritikoa bilatuz, gure eskualderako eta lurralde laguntzaileetarako gainbalioa izango duten proiektu bideragarriak elkarrekin egiteko.
Funtsezkoa da beste talde batzuekin izandako harremanak sendotzea, baita lurralde bakoitzak ezarritako garapen estrategiei balio erantsia emango dieten harreman berriak ezartzea ere.
EKINTZEN TIPOLOGIA
• Kultur ondarea baloratzeko lankidetza sustatzea
• Natur ondarea baloratzeko lankidetza bultzatzea
3. ARDATZA: SARE BATEAN INTEGRATZEA
HELBURUAK
Landa lurralde guztiak – ekimenaren onuradunak izan ala ez – eta lurralde ekintza horietan inplikatutako erakunde eta administrazio guztiak sare batean integratzea da LEADER + programaren berrikuntzetako bat, programari balio erantsi handiagoa eman diezaiokeena.
Alde batetik, landa garapenaren arazoaz eta elkarrekin lan egiteko beharraz Europan kontzientzia eta ikuspegi handiagoa izatea ahalbidetuko du, eta, bestetik, esperientzien trukea aberasten lagunduko du, Europako Landa Behatoki bat sortuz.
FINANTZAKETA
Programa gauzatzeko hasierako finantza zuzkidura 2.839.516 €-koa izan zen, eta jarduneko udalerriak hamaika ziren. Erkidegoko funtsen guztirako dirulaguntza 1.419.785 eurokoa izan zen, eta estatuko eta eskualdeko finantza ekarpena 415.498 eurokoa eta 583.716 eurokoa, hurrenez hurren. Taldearen jarduera lurraldeko toki erakundeek programa finantzatzen laguntzeko konpromisoa hartu zuten, 420.544 euroko zenbatekoarekin.
2005. urtean, Tokiko Ekintza Taldeak hamahiru udalerri berri sartu zituen Leader Plus programaren lurralde eremuan. Halaber, programaren indarraldi osoan zehar, erakunde, fundazio eta elkarte berriak sartu ziren.
PROGRAMA IXTEA
Leader Plus Landa Garapenerako Ekimen Komunitarioaren indarraldia 2008ko abenduaren 31n amaitu zen, eta emaitzak oso onak izan ziren eskualderako.